Opera XXI wieku

Libretto kontra kliki i trzaski, czyli awangardowa opera The Knife ku czci Karola Darwina, którą prawie zobaczyliśmy latem w Polsce.

Gdyby "O powstawaniu gatunków" Karol Darwin pisał dzisiaj i chodziłoby mu nie o florę i faunę, ale o gatunki muzyczne, to po usłyszeniu nowego dzieła The Knife zwątpiłby we własną teorię. Futurystyczna opera zamówiona przez kopenhaską grupę teatralną Hotel Pro Forma dla uczczenia 150. rocznicy publikacji przełomowej pracy Darwina wiele z ewolucją nie ma wspólnego. Z rewolucją - jak najbardziej.

Elektropopowy duet ze Szwecji, ubóstwiany przez alternatywną młodzież, znaczenie słowa libretto (tekstowa podstawa dzieła operowego) poznał dopiero tworząc takowe. Zanim wiosną 2008 roku spłynęło do nich egzotyczne zlecenie, Karin i Olof Dreijer nigdy w operze nie byli, a zdanie o tej formie wyrazu artystycznego mieli niezbyt pochlebne. Dlatego tworząc "Tomorrow, in a Year" po kolei łamali wszystkie zasady, które w ciągu czterystu lat mozolnie wypracowywali twórcy partyturowi.

- Skomponować utwór muzyczny o miejscu, w którym nigdy nie byłem. O środowisku, które istnieje tylko w mojej głowie. Zbudować archiwum odgłosów zwierząt, bez nagrywania któregokolwiek z nich - tak Olof opowiadał o swojej wizji. Zanim zaczął ją realizować, wybrał się do Amazonii, potem odwiedził Islandię, ale bynajmniej nie jest to album typu field recording. Żadnego newage'owskiego lepienia leśnych sampli. Odtworzeniu bogactwa królestwa zwierząt musieli tu podołać klasyczni instrumentaliści i wokaliści różnej maści: operowa mezzosopranistka Kristina Wahlin, szwedzki piosenkarz Jonathan Johansson i duńska aktorka Laerke Winther. Choćby swoje partie mieli wykonywać pod wodą albo imitować śpiewem tor lotu ptaka. A dla oddania kompleksowości wielomilenijnej wędrówki natury, rodzeństwo Dreijer wycisnęło siódme poty ze swojego elektronicznego oprzyrządowania. Dodatkowo, w tym dziele wspiera ich jeszcze DJ Mt. Simsa i brytyjska performerka Planningtorock - a to wszystko po to, by tajemniczego ducha ewolucji przeszczepić do krainy dźwięków.

Na papierze brzmi pięknie, ale czy tego da się słuchać? Niech nawet nie myślą o tej płycie czciciele Verdiego, podobnie jak miłośnicy The Knife, chyba że chcą powtórzyć los fanów Pink Floyd, zmasakrowanych swego czasu albumem "Ummagumma". 90 minut monumentalnych, z rzadka przecinanych melodią elektroakustycznych eksperymentów nie sprawdza się ani w roli opery na wynos, ani jako nastrojowy soundtrack do wieczornej lektury. Za to "Tomorrow, in a Year" z miejsca wyniosą na piedestał kolekcjonerzy dźwięków osobliwych i cierpiący na bezsenność smakosze nastrojów. "O powstawaniu gatunków" też nie było powiastką kryminalną dla mas, a swoje namieszało.

The Knife in Collaboration with Mt. Sims and Planningtorock "Tomorrow, in a Year", Mute